Indie nieznane: symbolika stroju kobiecego, cz.2

 

Kolejną część moich rozważań na temat symboliki stroju kobiecego w Indiach poświęcę kwestii czystości/nieczystości rytualnej, ponieważ w hinduizmie jest to bardzo ważne kryterium doboru stroju.

Aby strój był rytualnie czysty musi być przede wszystkim schludny i niezniszczony (ubranie niezniszczone to także tkanina, która nigdy nie była pocięta, a potem zszyta). Wtedy dopiero kobieta (mężczyzna także) może dostąpić zaszczytu obecności podczas wszelakich rytuałów, czy ceremonii zaślubin (panny młode również to dotyczy). Znaczenie ma także rodzaj tkaniny. Akceptowany jest jedwab i bawełna. Często, gdy stroje ulegają lekkiemu zanieczyszczeniu, wszywa się w nie nici z materiałów szlachetnych (złota i srebra), które w ich kulturze mają działanie oczyszczające. 

W rozumieniu kultury indyjskiej, kobieta w ciągu swojego życia jest częściej nieczysta, niżeli czysta. Dla przykładu: podczas menstruacji, czy po porodzie dziecka. Wspólnym okresem nieczystości dla obu płci jest czas żałoby po śmierci członka rodziny. 

Gdy kobieta podczas miesiączki natrze się olejami zapachowymi, jej przyszłe dziecko urodzi się z chorobą skóry, jeśli w tym stanie pomaluje oczy, jej dziecko będzie niewidome, gdy umyje zęby, jej dziecko będzie miało przebarwienia na zębach, jeśli się wykąpie, jej dziecko się utopi. Ponadto kobieta nie może zakładać gustownych ubrań i biżuterii (dokładnie o strojach, biżuterii i ich roli w części pierwszej artykułu), a także upinać włosów, gdyż jej dziecko będzie łyse. (szerzej o tym: Julia Leslie, Tryambakayajvan, Oxford 1989). Włosy upięte kojarzą się z czystością i kontrolą nad kobietą. W momencie ich rozpuszczenia, wiadomo,że kobieta jest nieczysta. Wspominam o tym, ponieważ na terenie Pendżabu wiele kobiet do dziś stosuje się do tych zaleceń.

PS: Im więcej czytam na ten temat, tym bardziej ta kultura mnie intryguje i jednocześnie przeraża. 

PS2: Nie wiem czy wiecie, ale wczoraj autobus z 50 pasażerami wpadł do kanału w stanie Murshidabad w Zachodnim Bengalu. 36 osób zginęło. Kierowca podobno rozmawiał przez telefon podczas jazdy.

Czytaj więcej »

Indie nieznane: symbolika stroju kobiecego, cz.1

 

Zanim rozpocznę moje dywagacje na temat symboliki stroju kobiet w Indiach, chciałabym krótko zdefiniować pojęcie ubioru i stroju, ponieważ zauważyłam,że wielu ludzi uważa te pojęcia za tożsame, a tak do końca nie jest. 

Ubiór to tkanina skrojona według określonego szablonu, okrycie ciała.

Strój to wygląd, zestawienie różnych elementów - nosiciel jest rozpatrywany wraz z nakryciem głowy, fryzury, makijażem, obuwiem, dodatkami i atrybutami w celu odniesienia konkretnego efektu wizualnego.

Indie to dla wielu z nas ciekawy kraj. Fascynuje nas historia, kultura, religia, sposób ubierania ludzi tam mieszkających. Jednak, czy ktokolwiek z Was zastanawiał się nad symboliką tamtejszych strojów kobiecych? Uwierzcie mi,że każdy dodatek w tym przypadku ma znaczenie i nie wiąże się to tylko z kwestią chęci wyglądania dobrze. Dziś opowiem Wam o stroju kobiecym w Indiach, który determinuje ich relacje z mężczyznami.

Indyjskie ubiory kobiece dzielą się właściwie na dwie grupy - sari, długi pas materiału, dziś, przeważnie bluzka i spódnica (pierwsze wzmianki o sari pochodzą z ok. 100 roku p.n.e.)  Ubiorem narodowym stało się w XIX wieku, a ma to związek z kolonizacją brytyjską i chęcią rozwijania swojej kultury w opozycji do brytyjskiej. Salwar kamiz zaś składa się ze spodni, długiej tuniki i szarfy, a swoje korzenie ma w tradycji muzułmańskiej. 

Stosunek do kobiety w Indiach znacznie różni się od europejskiego. Przede wszystkim kobieta cały czas jest pod opieką mężczyzny - najpierw swojego ojca, potem męża, a po jego ewentualnej śmierci syna. (niestety nie doczytałam co się dzieje, gdy nie posiadała syna) Każdy z tych etapów w jej życiu narzuca inny sposób ubierania się. 

Gdy jest dzieckiem nie może odsłaniać zbyt wiele, nosi amulety, które chronią ją przed złem, a oczy pomalowane ma kadźalem. Nosi barwne szaty i wiele ozdób. Nic w tym przypadku nie dzieje się bez przyczyny. Rodzice w ten sposób prezentują swoje dziecko rodzicom ewentualnych kandydatów na męża.  

W okresie nastoletnim (od pierwszej miesiączki aż do zamążpójścia) dziewczyna musi ubierać się skromnie. Najczęściej przywdziewa wtedy salwar kamiz. 

Podczas uroczystości zaślubin zakłada sari koloru czerwonego, ponieważ w Indiach wierzy się, iż kolor ten ma moc przywoływania miłości. Ponadto otrzymuje od swojego wybranka biżuterię, którą nosi aż do swojej lub jego śmierci. Potem biżuteria jest niszczona. 

Gdy jest już w związku małżeńskim musi się stroić i upiększać, tak, żeby przypominać boginię Lakszami. Oczywiście dla swojego męża. Wszkże sadźan (sadź - ozdoba, upiększenie) oznacza męża. Jej wygląd oczywiście przekłada się na to, jaką opinię ma jej mąż.To też czas kiedy zaczyna malować między brwiami czerwoną kropkę. Po urodzeniu pierwszego dziecka strój staje się coraz bardziej stonowany, a gdy próg ich domostwa przekroczy synowa, kobieta zaczyna być traktowana jako starsza osoba (niezależnie od wieku). Wiąże się to z ograniczeniem biżuterii, odrzuceniem wszystkiego co kolorowe. 

Po śmierci małżonka kobieta symbolicznie wchodzi w stan wdowieństwa. Nie może mieć na sobie żadnej biżuterii, czasem praktykuje się także golenie włosów na głowie. Zaczyna nosić białe szaty, gdyż w Indiach ten kolor kojarzy się z żałobą. Choć oczywiście są odstępstwa od tego. Najważniejsze,żeby barwą swoich szat nie nawiązywała do barw przeznaczonych świeżo upieczonym mężatką.

 Jak widzicie strój kobiety w Indiach jest ściśle powiązany z jakimś momentem w jej życiu. Przypuszczam,że wiele z Was to zrazi - mnie zraziło. Nie potrafię wyobrazić sobie sytuacji, aby mój wiek, czy stan cywilny determinował to, w jaki sposób mam się ubierać. Widać także,że w Indiach nie przywiązuje się specjalnie wagi do biżuterii ślubnej i nie traktuje się jej, jako pamiątki rodzinnej, lecz indywidualny prezent, który przypisuje się jednej osobie i wiąże duchowo z mężem.

Na dziś to tyle. Chętnie dowiem się co myślicie o tym. Zachęcam też do zadawania pytań, ponieważ pominęłam wiele wątków. Skupiłam się jedynie na najważniejszych kwestiach. ;)

Czytaj więcej »